n wanneer je eerst het aantal door blikseminslagen hoort. Het ankereffect treedt ook op als mensen erg hun best doen tot een goede schatting te komen, en zelfs bij deskundigen. Zo is gebleken dat makelaars de taxatiewaarde van een huis sterk laten beïnvloeden door de vraagprijs. So much for de objectieve waardebepaling door de deskundige! Ook rechters, die geneigd zijn te denken dat ze boven menselijke dwalingen verheven zijn, bleken in een fictieve zaak een jaar langer gevangenis straf op te leggen wanneer de officier van justitie 34 maanden had geëist dan wanneer de eis 2 maanden was. Op die manier kan de officier de rechter dus flink beïnvloeden. Hetzelfde gebeurt in onderhandelingen: door een hoog openingsbod te doen, zet je een anker. De kunst is het anker hoog genoeg te maken om de tegenpartij op te trekken, maar het niet te overdrijven, want een ankerdat buiten proportie is, werkt niet. Ankereffecten doen zich zelfs voor wanneer een ankerwaarde overduidelijk irrelevant is. In een onderzoek werd aan een rad van fortuin gedraaid dat willekeurig een getal tussen de 0 en 100 aangaf. Daarna moesten deelnemers aangeven of het percentage Afrikaanse landen in de Verenigde Naties hoger of lager was. Had de pijl van het rad een hoog getal aangewezen, dan viel hun uiteindelijke schatting ook hoger uit dan bij een laag getal, terwijl de ankerwaarde duidelijk volstrekt toevallig was. Wanneer mensen onzeker zijn over hun oordeel, gebruiken ze de eerste de beste ankerwaarde als startpunt, omdat ze niets anders hebben om op te varen. Van daaruit corrigeren ze hun oordeel naar boven of naar beneden. Bijvoorbeeld: `Balkenende verdient 170.000 euro; ik ben wat jonger dus ik mag minder verdienen.' Maar meestal is de aanpassing onvoldoende. `Anderhalve ton dan maar. Ik heb tenslotte een betere uitstraling dan Balkenende, en ik ben geen ambtenaar.' Zou je in dit voor In onderhandelingen gebeurt het de hele tijd: een hoog openingsaanbod is gewoon een anker beeld redeneren vanuit het minimumloon, dan kom je tot heel andere conclusies, zelfs als jeeen fikse correctie maakt. `Ik moet natuurlijk meer verdienen dan het minimumloon. Toch zeker wel drie keer zoveel, laten we zeggen een halve ton.' Nog een voorbeeld. Vraag eens aan mensen om binnen 5 secondende uitkomst te schatten van 1x2x3x4x5x6x7x8. Vraag andere mensen binnen 5 seconden het antwoord te schatten op 8x7x6x5x4x3x2x1. In het eerste geval zullen ze gemiddeld veel lager uitkomen (rond de 500) dan in het tweede (rond de 2.250). Om binnen 5 seconden te antwoorden, beginnen ze met vermenigvuldigen van de eerste 3 à 4 getallen en gokken dan het eindantwoord door er iets bovenop te doen. Zijn ze begonnen met 8x7x6, dan is hun anker veel hoger dan als ze beginnen met 1x2x3. Overigens komen ze in beide gevallen veel te laag uit door de eerste schatting als anker te gebruiken; het goede antwoord is 40.320. Omdat ankereffecten sterk en hardnekkig zijn, is het handig je ervan bewust te zijn. Je kunt anderen subtiel beïnvloeden door een ankertje uit te gooien, en je kunt vermijden dat je jezelf foutief ankert, door je in onzekere situaties altijd even af te vragen: welke waarde heb ik als startpunt gebruikt? Is die wel relevant? En denk nog even goed na voordat je de natuurlijke neiging volgt om om je laatstverdiende salaris als anker te nemen voor je nieuwe baan. ( * ) VA N D A N C K E R D A A M E N , U N I V E R S I T E I T LEIDEN M A I L @ R O O S VO N K . N L illustratie Claudie de Cleen 28 de balans xxxxxx: `xxxxxxxxxxxz W W W. I N T E R M E D I A I R . N L I N T E R M E D I A I R 17 23 APRIL 2009 DE HUISVROUW & DE COMPLETION ENGINEER Karla `Sinds vijf jaar ben ik thuis, daarvoor had ik een totaal ander leven. Ik was zo'n meeloper, zo'n hockeytrut. Jarenlang werkte ik fulltime op een makelaarskantoor. Daarna heb ik een eigen zaak gehad in kinderkleren en kindermeubels. Spullen die je nu overal ziet, maar waar ik te vroeg mee was. Ik ging failliet en ben weer in de makelaardij gaan werken. Daniël leerde ik kennen toen ik op een flatje vijf hoog achter woonde en in de schuldsanering zat. Hij was altijd veel op reis, tot ik in verwachting raakte. Toen heeft hij een kantoorbaan in Nederland gezocht. We verhuisden en het lukte me niet meer om nieuw werk te vinden. Sindsdien ben ik een heel andere Karla tegengekomen. In het wereldje van de makelaardij had ik status. Ik had een trucje geleerd waar ik heel goed in was. Dat was belangrijk voor me, want volgens mijn moeder was ik nergens goed in, en van mijn vader had ik geleerd dat werken alles is. Hij was ook makelaar, in de scheepvaart, en een echte workaholic. Tot hij op zijn sterfbed zei dat hij niet meer zo hard zou werken als hij het over mocht doen. Dat hij dan meer tijd zou besteden aan zijn gezin. Dat was voor mij de grote ommekeer. Ik had de jongste ingeschreven op een echte prestigeschool. Nu gaat hij naar de vrije school. Ik hoop dat mijn kinderen later zullen zeggen: je bent een fantastische moeder geweest. Ik wil het anders doen dan mijn vader. Ik heb alle tijd voor hen. Mijn weg is moeilijker dan wanneer ik nog een baan zou hebben. Want ik wil niet meer dat alles om presteren draait, maar ik blijf waarde hechten aan wat de maatschappij van mij vindt. En volgens de maatschappij lever ik niks op. Ik maak nu schilderijen en eigenlijk zou ik willen dat dat een succes wordt, ik wil nog steeds overal de beste in zijn. Tegelijkertijd vind ik de maatschappij één grote Muppetshow, waar ik niks meer mee te maken wil hebben. Dat blijft wringen. Als mensen vragen: "wat doe jij?", durf ik niet te zeggen: "niks". Ik heb lang volgehouden dat ik aan het solliciteren was. Tegenwoordig zeg ik dat ik levenskunstenaar ben. Daar hebben de meeste mensen niet meteen een weerwoord op. Mijn man is de prins op het witte paard. Hij verwacht niks van me, hij neemt me zoals ik ben. Soms koop ik een cadeautje voor hem, en dan zeg ik: kijk eens, een cadeautje voor jou, van je eigen verdiende geld. Hij vindt dat onzin. Hij heeft altijd onafhankelijk willen zijn en heeft zijn studie zelf betaald, verdiende geld met roest afkrabben op een booreiland. Toch zegt hij: "Mijn geld is jouw geld. Als jij er niet was, kon ik niet naar Congo gaan." Die kantoorbaan was niks voor hem. Na driekwart jaar heb ik al gezegd: Daniël, ga maar solliciteren. Sindsdien werkt hij op een boorplatform in de jungle: een maand op en een maand af. Voor onze relatie is het denk ik goed. Daniël is mijn Ritalin. Ik word zo rustig van hem, hij kan alles zo goed relativeren. Die maand alleen heb ik nodig om onafhankelijk te blijven. Zelf oplossingen te vinden voor de calamiteiten die zich voordoen. Want als hij weg is, is hij ook onbereik Daniël: `Heelwording. Van toepassing op Karla's innerlijke ontwikkeling vanuit de kern' `TEGENWOORDIG ZEG IK DAT IK LEVENSKUNSTENAAR BEN' baar. Hij heeft een zware baan, ziet soms dagen zijn bed niet. Ik mail hem vrij veel, over hoe ik me voel, over wat er hier thuis allemaal gebeurt. Maar omdat mijn stemmingen snel wisselen, komen zijn antwoorden eigenlijk altijd te laat. Ik moet het dan echt alleen doen. In de maand dat hij dan weer thuis is, hebben we het fantastisch samen. Dan gaan we vaak uit, weekendjes weg, op vakantie. Soulmate vind ik zo'n clichéwoord, maar ik kan me geen andere "vriendin" wensen dan deze man. Soms kan ik het allemaal niet rijmen. Er is een periode geweest dat ik elke dag noedels van één euro moest eten, en nu heb ik jassen van vijfhonderd euro. Dan koop ik voor vijf euro een rok op de hippiemarkt op Ibiza ­ kijk mij eens lekker gewoon doen. Poeha vind ik verschrikkelijk. Als mijn dochter moet hockeyen, ga ik niet bij de andere moeders staan. Ik sta aan de overkant van het veld.' W W W. I N T E R M E D I A I R . N L I N T E R M E D I A I R 17 23 APRIL 2009 xxxxxx: xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx de balans 29 Daniël is consultant op een boorplatform in de Congolese jungle. Na een maand werken is hij een maand vrij. Karla schildert . tekst C at h a l ij ne B ol a nd fotografie C o de K r u ij f 2) Karla (4 c t ie : Fun OUW H U I SV R O P, (MAAND AF) MAAND aandNetto m : salaris U RO 1 8 .0 0 0 E ) niël (42 re n : Da K i n de : IT EERF u nc t ie TWEE U ANT T ELIJK CONSUL ST E H U W TA RLA BOORPL VA N K A RM 13) EN FO (15 EN ÉÉN Werkt: SAMEN UUR (8) I RC A 8 0 C ZO O N EK PER WE Karla: `Dit masker staat voor het stukje avontuur dat Daniël in zijn werk tegenkomt, en voor de mystieke kant die hem aantrekt' Daniël `Toen de kleine kwam, heb ik een kantoorbaan genomen. In IJmuíden! Lucas was mijn eerste kind, en ik vond het geweldig zo dichtbij hem te zijn, maar kantoor, kantoor, daar kan ik slecht tegen. Ik moet iets met mijn handen doen, en als het even kan lekker naar buiten. Spelen. Ik heb me altijd verzet tegen maatschappelijke verplichtingen. Ik heb er bijvoorbeeld voor gezorgd dat ik S5 kreeg zodat ik niet in militaire dienst hoefde. Als ik nu in de krant lees dat je tot je 67e zou moeten doorwerken, dan denk ik, het kan toch niet zo zijn dat een of andere instantie dat voor mij bepaalt? Het werk dat ik nu doe vind ik best erg leuk, maar niet voor altijd. Ik wil graag op mijn vijftigste stoppen, en dan weer verder spelen. Er zijn nog zoveel andere dingen die ik zou willen doen, te veel om op te noemen. Met het geld dat ik nu verdien, koop ik die onafhankelijkheid, die vrijheid. De grap was: Karla heeft zelf voorgesteld dat ik dit werk `IK KAN ME VERBAZEN ALS MENSEN HET AFKEUREN, "EEN VROUW DIE THUISZIT, DAT IS OOK ERG". WAT IS DAAR NOU ERG AAN?' zou gaan doen. Ik had natuurlijk wel eens wat losgelaten. Zo van: "Stel je toch eens voor dat we een maand lang kunnen doen waar we zin in hebben." En: "Weet je wel hoe groot het verschil in salaris is? Wat ik hier in een jaar verdien, verdien ik daar in twee maanden." De eerste keer dat ik naar Congo ging, viel ontzettend tegen. Zij zei: wat is een maand láng, ik heb je gemíst! En ik vond het zelf ook een zware job. Je zit in een keetje in het veld, je werkt zestien, achttien uur per dag, tussendoor probeer je wat te slapen. Het gaat continu door. Ik had bloeduitstortingen omdat ik te lang op mijn benen was blijven staan. Daar moet je tegen kunnen. Maar na die eerste maand werken had ik dus een hele maand vrij, en hebben we het er ook echt van genomen. Toen wisten we wat er tegenover stond. In de maanden dat ik vrij ben, kunnen wij bij wijze van spreken iedere minuut van de dag bij elkaar op schoot gaan zitten. We hebben veel lol met zijn tweeën. Je organiseert eens een tripje hiernaartoe en daarnaartoe. En ineens breekt dan de dag aan waarop ik weg moet. Daar heb ik het zelf altijd best moeilijk mee. Hier heb ik alles en hoef ik nergens moeite voor te doen, en daar kom ik weer in de rotzooi terecht. Dat is mentaal en emotioneel zwaar. Zoals op de lagere school, als die eindeloze zomervakantie opeens toch weer afgelopen was. Karla is door alle veranderingen uit haar werkritme geraakt. Ik zeg altijd: je hoeft van mij niet te werken, dat is nergens voor nodig. Doe maar wat jou leuk lijkt. Ik denk dat ze nu meer de echte Karla is dan voorheen, maar het is niet altijd gemakkelijk geweest. Ik kan me verbazen als mensen het afkeuren, "een vrouw die thuiszit, dat is ook erg". Wat is daar nou erg aan? Ik vind het ook raar als mensen onrustig worden van een paar dagen vrij. Is er iets mis, denk ik dan, ben je soms bang voor jezelf ? Niet creatief genoeg om iets te verzinnen? Toevallig ben ik nu degene die ergens het geld gaat plukken, en wordt wat zij doet niet in geld uitgedrukt. Maar ik realiseer mezelf dat een maand lang alleen thuis zijn met de kinderen ook geen lichte klus is. De hele opvoeding komt dan op haar neer. Dat respecteer ik enorm in haar, dat ze dat toch gewoon doet. Ze stuurt me lange mails en daarop probeer ik zo goed mogelijk te antwoorden, maar vooral de vierde week duurt haar altijd veel te lang. Toch denk ik, zoals wij het nu doen ­ dat past bij ons. Wij zijn allebei niet zo superstandaard.' D E N A M E N VA N D E G E Ï N T E RV I E W D E N Z I J N O M P R I VA C Y R E D E N E N G E F I N G E E R D. E L K H E E F T E E N VO O RW E R P U I TG E KOZ E N DA T D E A N D E R T Y P E E RT. W I L J E O O K I N D E BA L A N S? M E L D J E A A N V I A I N T E R M E D I A I R . N L /A A N M E L D E N O F R E DA C T I E @ I N T E R M E D I A I R . N L Haal het beste uit jezelf. P ro j e c t m a n a g e r F i n a n c i ë l e I n n o v a t i e Het Telematica Instituut realiseert doorb r a k en in de manier waarop mensen leven en werken door kennis van Informatie en Communicatietechnologie te bundelen met innovatiekracht. Het Telematica Instituut verbindt concrete vraagstukken bij bedrijven en overheden aan de laatste ontwikkelingen in technologie en aan experts uit verschillende wetenschappelijke disciplines. We spelen daarbij in op de groeiende behoefte van

You need to upgrade your Flash Player
Viewing this eBook requires Adobe Flash Player version 8 or above.
Click below to download the latest version:
km 1 d d Auto Credit Mortgage Auto Credit Mortgage A vg a Auto